EUROSAI AFETLER DE KULLANILAN KAYNAKLARIN DENETİMİ ÇALIŞMA TOPLANTI ÖZETİ

Sayıştay-3

EUROSAI AFETLER DE KULLANILAN KAYNAKLARIN DENETİMİ ÇALIŞMA TOPLANTI ÖZETİ

Dünyanın farklı coğrafyalarında yer alan birçok ülke zaman zaman doğal veya

insan kaynaklı faktörlere bağlı olarak ortaya çıkan deprem, tsunami, yangın, sel,

nükleer santral kazaları, terör gibi afetleri yaşamaktadır. İklim değişikliği, dünya

nüfusunun önemli bir kısmının kentlerde yaşamaya başlaması vb. faktörler afetlerin

daha sık yaşanmasına, daha geniş bir coğrafyayı etkilemesine, can ve mal kayıplarının

artmasına yol açmıştır. Bu durum, uluslararası toplumu harekete geçirmiş, Birleşmiş

Milletler öncülüğünde bir dizi konferans düzenlenerek, afet yönetiminin afet öncesi

hazırlıkları da kapsayacak ve afet risklerinin azaltılmasını önceleyecek şekilde yeniden

yapılandırılmasına yönelik çalışmalar başlatılmıştır.

2004 yılında Güney Doğu Asya’da yaşanan deprem ve onun tetiklediği

tsunaminin Doğu Afrika kıyılarına kadar geniş bir coğrafyayı etkilemesi, afet sonrası

acil durum ve insani yardım çalışmaları ile iyileştirme ve yeniden inşa faaliyetlerine

harcanan kaynakların büyüklüğü, bu çalışmaların etkin bir koordinasyon içinde

yürütülme ihtiyacını gündeme getirmiştir. Uluslararası Yüksek Denetim Kurumları

Teşkilatı (INTOSAI)’de bu çalışmalara kayıtsız kalmamış, bu alanda denetimlerin

etkinliğini artırmak ve hesap verme sorumluluğunu güçlendirmek için çalışma grubu

oluşturmuştur.

Yüksek Denetim Kurumlarının bu alandaki rol ve sorumlulukları çerçevesinde,

2005 yılında Uluslararası Yüksek Denetim Kurumları Teşkilatı (INTOSAI) tarafından Afet

Yardımlarının Denetimi ve Hesap Verme Sorumluluğu Çalışma Grubunun kurulması ile

başlayan süreç, bölgesel teşkilatlara da yayılmıştır. Bu bağlamda, 16-19 Haziran 2014

tarihlerinde Hollanda’da gerçekleştirilen Avrupa Ülkeleri Yüksek Denetim Kurumları

Teşkilatı (EUROSAI) 9. Kongresinde, 2008-2014 yılları arasında Görev Gücü adı altında

devam eden çalışmalar, Afetlerde Kullanılan Kaynakların Denetimi Çalışma Grubuna

dönüştürülmüştür.

EUROSAI Afetlerde Kullanılan Kaynakların Denetimi Çalışma Grubu 1.

Toplantısı, 5 Şubat 2015 tarihinde Lüksemburg’da gerçekleştirilmiştir. Ev sahipliğini

Avrupa Sayıştayının ve koordinatörlüğünü Ukrayna Sayıştayının yaptığı toplantıya,

Sayıştayımızın da dahil olduğu 16 ülke Sayıştayı ve Avrupa Sayıştayından toplam 39 temsilci katılmıştır.

TOPLANTI GÜNDEMİ

Toplantı, ev sahibi Avrupa Sayıştayı Başkanı Mr. Vitor CALDEIRA’nın açılış

konuşması ile başlamış; koordinatör Ukrayna Sayıştay Başkanı Mr. Roman MAGUTA

ve Polonya Sayıştay Başkanı Mr. Krzysztof

KWIATKOWSKI tarafından yapılan açılış

konuşmaları ile devam etmiştir. Konuşmalarda, günümüz sosyal ve çevresel şartlar

göz önüne alındığında afet ve felaketlerle mücadelenin Yüksek Denetim Kurumlarının

önceliklerinden birisi olması gerektiğine ve bu çerçevede vatandaşların her türlü

afet ve felaketten korunmasında devletin rolünün belirlenmesi ve pekiştirilmesinde

söz konusu Çalışma Grubunun önemine vurgu yapılmıştır. Ukrayna Sayıştay Başkanı

tarafından sunulan gündemin kabul edilmesiyle sunumlara geçilmiştir.

Birinci oturumda, Ukrayna Sayıştay temsilcileri tarafından Çalışma

Grubunun Stratejik Planı ve Eylem Planı, Grup Logosu ve toplantı öncesi katılımcı

ülke Sayıştaylarına gönderilen ve doldurulması istenen anket sonuçlarına ilişkin

sunumlar gerçekleştirilmiştir.

13 ülke Sayıştayının cevapladığı anketin sonuçları değerlendirildiğinde;

çoğu Sayıştayın performans denetimi metodolojisi ile afet denetimi yaptığı, bu

denetimlerde Türkiye Sayıştayı tarafından hazırlanmış olan ISSAI 5510-Afet Risklerinin

Azaltılmasının Denetimi konulu INTOSAI standardı da dahil olmak üzere ISSAI 5500-

5599 standart serisinden önemli ölçüde faydalanıldığı, uluslararası ortak denetim

alanları olarak da günümüzde, en çok sel ve taşkınların önlenmesi ve sonuçlarının

giderilmesi ile orman yangınlarının önlenmesi ve atık yönetimi konularının ilgi

çektiği sonuçlarına varılmıştır. Bu alanlar üzerinde daha sonra yapılan görüşmeler

sonucunda katılımcı ülke Sayıştayları, “sel ve taşkınların önlenmesi ve sonuçlarının

giderilmesi” konusunun ortak/paralel denetim girişimi için en uygun konu olduğu ve

bu alana katkı sunulabileceği hususunda ortak karar beyan etmişlerdir.

İkinci oturumda, “Afet ve felaketlerin önlenmesi ve sonuçlarının

giderilmesi konusunda en iyi uygulama örneklerinin ve ISSAI 5500-5599 standart

serisinin uygulanmasına ilişkin tecrübelerin paylaşılmasına ilişkin” sunumlara

yer verilmiştir. İlk sunum, Avrupa Sayıştayı temsilcisi tarafından gerçekleştirilmiş

ve ISSAI 5510-5540 standartları hakkında özet bilgiler verilerek bu standartların

uygulanmasının afet yardımlarının denetimindeki rolüne vurgu yapılmıştır. Ardından

Ukrayna Sayıştayı tarafından İyi Uygulama Tavsiyeleri dokümanı ile Terimler

Sözlüğünün sunumu gerçekleştirilmiş ve süreç içerisinde bu sözlüğün katılımcı ülkeler

tarafından geliştirilmesinin önemine vurgu yapılmıştır. Ayrıca, Ukrayna Sayıştayı

“Çernobil Sığınak Fonu Uluslararası Denetimine İlişkin Önerilerin Uygulanması”

konulu çalışmanın sonuçlarını paylaşmıştır.

KurumumuzunBu Alandaki Tecrübeleri

Toplantıda, Türkiye Sayıştayının da bu alandaki deneyimlerine ilişkin bir

sunum gerçekleştirilmiştir. Sunumda, INTOSAI Afet Yardımlarının Denetimi ve Hesap

Verme Sorumluluğu Çalışma Grubu (INTOSAI AADA) bünyesinde Türkiye Sayıştayının

önderlik ettiği çalışmalar çerçevesinde edinilen bilgi ve tecrübeler paylaşılmıştır. Bu

kapsamda:

ISSAI 5510 Afet Risklerinin Azaltılmasının denetimi: Sayıştayımız tarafından

hazırlanan ve 2013 yılında Pekin/ Çin’de gerçekleştirilen INTOSAI’nin 21. Kongresinde

kabul edilerek uluslararası denetim standartları arasına giren ISSAI 5510-Afet

Risklerinin Azaltılmasının Denetimi konulu standardın amacına ve içeriğine yönelik

bilgi verilmiş,

Afet Riskinin Azaltılması konulu Uluslararası Paralel Denetim Çalışması:

Türkiye Sayıştayının liderliğinde Azerbaycan, Endonezya, Filipinler, Hindistan,

Hollanda, Pakistan, Romanya, Şili ve Ukrayna Sayıştaylarının katılımıyla 10 ülke

tarafından gerçekleştirilen “Afet Risklerinin Azaltılması Konulu Uluslararası Paralel

Denetim Çalışması”na ilişkin süreçler, denetim sonuçları ve getirilen öneriler

katılımcılarla paylaşılmış,

Ayrıca, Yüksek Denetim Kurumlarının saydamlık ve hesap verebilirliğin

sağlanmasına ilişkin sorumluluklarına dikkat çeken Birleşmiş Milletler Kararlarına

değinilerek, özellikle afet risklerinin azaltılmasının denetimi konusunda vatandaşın

kamuya güvenini artıracak şekilde, yüksek denetim kurumlarının rol ve görevlerinin

yeniden tanımlanmasına ve işbirliklerinin geliştirilmesine yönelik ihtiyaca vurgu

yapılmıştır.

İkinci oturumun devamında, Endonezya Sayıştayının liderliğinde, Türkiye ve

Ukrayna Sayıştaylarının da katıldığı “Afet Sonrası İyileştirme ve Yeniden Yapılandırma

Süreci” konulu Uluslararası Paralel Denetime ilişkin Ortak Raporun sunumu yapılmış

ve hemen ardından Ukrayna Sayıştayının denetimlerinde coğrafi bilgileri kullanma

kapasitesine ilişkin örnekler verilmiştir.

Üçüncü oturumda, “Kontrol Edilemeyen Yangınların Önlenmesi ve

Sonuçlarının Giderilmesine İlişkin Yardımların Denetimi konulu Uluslararası Ortak

Denetim Sonuçları” nın paylaşıldığı Bulgaristan, Ukrayna ve Rusya Sayıştayları

tarafından ulusal denetimlerine ilişkin sunumların gerçekleştirilmesini müteakip

Rusya Sayıştayı tarafından Ortak Rapor paylaşılmış ve ulaşılan sonuçlar ile denetim

önerilerine değinilmiştir.

Dördüncü ve son oturumda ise 8 ülke Sayıştayının iştirak ettiği

“Afet ve Felaketlerin Önlenmesi ve Sonuçlarının Giderilmesine Yönelik Yardımların Denetimi

Konulu Uluslararası Ortak Denetim

Çalışması”nın sonuçları paylaşılmış ve söz

konusu çalışmaya ilişkin Ortak Raporun yayımlanmasından sonra ulusal denetimini

tamamlayabilmiş olan İtalya Sayıştayı tarafından ayrı bir sunum gerçekleşti

rilmiştir.

Denetimlere ilişkin bilgi ve tecrübelerin paylaşıldığı oturumların ardından

toplantının başında değerlendirmeye sunulan “Çalışma Grubu Stratejik Planı (2015-

2017) ve Eylem Planı” oybirliğiyle kabul edilmiştir.

EUROSAI Afetlerde Kullanılan Kaynakların Denetimi Çalışma Grubu 1.

Toplantısı, Ukrayna Sayıştayı Başkanı Mr. Roman MAGUTA’nın kapanış konuşması ile

sona ermiştir. Ukrayna Sayıştay Başkanı Mr. Roman MAGUTA’nın da konuşmasında;

Türkiye Sayıştayı liderliğinde yürütülen

“Afet Riskinin Azaltılması konulu

Uluslararası Paralel Denetim”

çalışması sonucunda oluşturulan Ortak Denetim

Raporu tamamlanmış olduğunu,

Ukrayna Sayıştayının hâlihazırda raporu Rusçaya çevirdiğini,

Raporu İngilizce-Rusça olarak yayımlamaya hazırladıklarını,

“Afet Riskinin Azaltılması konulu Uluslararası Paralel Denetim”

çalışmasının

Türkiye Sayıştayı tarafından hazırlanan ortak raporunun İngilizce-Rusça versiyonunun

en kısa zamanda EUROSAI üye ülke Sayıştaylarına gönderileceğini belirtmiş ve

EUROSAI Afetlerde Kullanılan Kaynakların Denetimi Çalışma Grubu’nun da

böyle verimli çalışmalar yapacağı inancını dile getirmiştir.

SONUÇ

Afet gibi bütün toplumlar için önemli bir mesele, Sayıştayların denetim

alanında da önem kazanmıştır. Yaşanan afetlerin büyüklüğü ve etkisi, Yüksek

Denetim Kurumlarını afet öncesi ve sonrası faaliyetlerin denetimine öncelik ve önem

vermesini zorunlu hale getirmiştir. Bu alanda gerçekleştirilecek Sayıştay denetimleri,

afet yönetiminde aksayan problemli hususların tespitinde ve iyileştirilmesinde

önemli bir rol oynayacaktır.

Gerek INTOSAI bünyesinde geliştirilen bu alana ilişkin standartlar ve ortak

denetimler gerekse EUROSAI çalışma gruplarında gerçekleştirilen ortak denetimler

ve seminerler, Sayıştaylar arasında bilgi ve deneyim paylaşımını geliştirerek,

denetimlerin etkinliğini artıracaktır. Sayıştay denetimlerinin etkinliğinin artması,

bölgesel işbirlikleri halinde denetim raporları yayımlanması, kuşkusuz dünya

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.